دورنمای تاریک ترامپ و حزب جمهوری خواه در امریکا:
غلام علی صارم
جمعه 22عقرب 1405
سالها قبل وقتی ترامپ در امریکا بقدرت رسید من با مطالعه عملکرد این
آقا از آینده حزب جمهوری خواه با
نگرانی چیز های گفته بودم ، من آینده این حزب را تاریک فکر کرده بودم، حالا با
توجه به نتایج انتخابات میان دوره یی که این حزب در واقع هردو مجلس را به حزب رقیب
خودش واگذار و باخت. چند موضوع میتواند قابل دقت باشد اولا دوسال باقیمانده از
حکومت آقای ترامپ چگونه سپری خواهد شد؟ دوم اینکه رقیبای ترامپ موضوع بررسی دارایی
های اطرافیان ترامپ را مخصوصا در این دوره از ریاست جمهوری اش مطرح کرده اند به
کجا خواهد رسید؟سوم مخالفین موضوع بررسی پرونده جفری آپستین و شرکت ترامپ را در
این جنایت بشری مطرح کرده اند آیا به واقعیت مبدل خواهد شد؟ چهارم در رسانه ها از
تنش های لفظی بین ترامپ و نتانیاهو اخباری پخش شده است آیا روابط دوستی اینها به
دشمنی تبدیل خواهد شد. پنجم آیا با مجالس جدیدو انتخابات بعدی در سیاست امریکا
مخصوصا در خاور میانه تغییراتی بمیان خواهد آمد.
تحلیلم را برمبنای پنج سوال مطرح شده آغاز می کنم:
نخست اجازه بدهید بگویم که نگرانی‌ای را که سالها قبل درباره
آینده حزب جمهوری‌خواه مطرح کرده بودم از نظر تحلیل سیاسی قابل تأمل می‌دانم. به
باور من، نکته اساسی وتشخیص من این بود که وقتی
یک حزب سیاسی، هویت تاریخی و اصول تشکیلاتی خود را به شخصیت و اراده یک فرد گره می‌زند،
در صورت تضعیف آن فرد، خود حزب نیز با بحران هویت روبه‌رو میشود و برای این مدعا
ما شاهد مثال های زیاد را در افغانستان میتوانیم بیان کنیم مثل : حزب دیموکراتیک
خلق (کمونیست های وابسته به روسها)، حزب جمعیت اسلامی که همه کاره اش استاد ربانی
بودو اینک بعداز او ..... حزب اسلامی حکمتیار که اینک چندین پارچه است. حزب وحدت
اسلامی افغانستان که اینک پارچه پارچه است. حزب جنبش ملی اسلامی که توسط حزب وحدت
برای برادران اوزبیک ساخته شد. و سایراحزاب.
اینها همه دار و ندار حزب را به فرد پیوند زدند و می بینیم که
وقتی افراد مذکور تضعیف شدند و یا از دنیا رفتند حزب شان نیز یا پاشید و یا به
شعبات نا محدود منقسم گردید.
حزب جمهوری‌خواه آمریکا حزبی با سابقه طولانی سیاسی است، حزبی
که در دوره‌های مختلف نمایندگان برجسته‌ای داشته و در سیاست داخلی و خارجی آمریکا
نقش تعیین‌کننده ایفا کرده است. اما در سال‌های اخیر، بخش بزرگی از این حزب به جای
آنکه سیاست مستقل و برنامه روشن داشته باشد، به نوعی تابع شخصیت دونالد ترامپ شده
است.
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر ۲۰۲۶
این مسئله را بیش از گذشته آشکار ساخته است. دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس
نمایندگان و سنا را به دست آورده‌اند. این شکست صرفاً از دست دادن چند کرسی نیست
بلکه یک هشدار سیاسی جدی درباره عملکرد دولت ترامپ و آینده حزب جمهوری‌خواه است.
اجازه بدهید پنج موضوعی را که مطرح کرده‌ام، جدا جدا بررسی کنم.
۱. دو سال باقیمانده ریاست‌جمهوری ترامپ چگونه سپری خواهد شد؟
ممکن است این دو سال یکی از دشوارترین دوره‌های سیاسی زندگی
دونالد ترامپ خواهد بود.
برای درک وضعیت، باید به یک نکته در نظام سیاسی آمریکا توجه
کنیم: رئیس‌جمهور با وجود از دست دادن اکثریت کنگره، همچنان رئیس قوه اجرائیه است،
اما آزادی عمل او در قانون‌گذاری، بودجه، نظارت و انتصاب‌ها محدودتر میشود.
از جنبه سیاسی، سه اتفاق را محتمل می‌دانم:
الف ـ افزایش برخورد میان کاخ سفید و کنگره: دموکرات‌ها اکنون
امکان برگزاری جلسات استماع، احضار مقام‌های دولتی، درخواست اسناد و آغاز تحقیقات
گسترده را دارند. ترامپ نیز از حق وتو و اختیارات اجرایی خود استفاده خواهد کرد.
ب ـ احتمال فلج شدن بخشی از برنامه‌های دولت: اگر دو طرف حاضر
به توافق نشوند، تصویب بودجه و قوانین مهم دشوار خواهد شد. حتی احتمال تعطیلی بخشی
از ادارات فدرال نیز وجود دارد.
ج ـ آغاز رقابت جدی برای انتخابات ۲۰۲۸: از همین حالا در حزب
جمهوری‌خواه پرسش مهمی مطرح خواهد شد: بعد از ترامپ چه کسی؟ آیا حزب همچنان زیر
سایه او باقی می‌ماند یا به دنبال بازسازی هویت مستقل خود خواهد رفت؟
به نظر میرسد، ترامپ احتمالاً به جای عقب‌نشینی، برخورد تهاجمی‌تری
با مخالفان سیاسی خود در پیش خواهد گرفت. البته این رویکرد میتواند انزوای سیاسی
او را بیشتر کند.
۲. بررسی دارایی‌های ترامپ و اطرافیانش به کجا خواهد رسید؟
فکر میشود، این یکی از جدی‌ترین تهدیدهای سیاسی برای ترامپ است.
دموکرات‌ها پیش از انتخابات نیز برنامه‌هایی برای بررسی فعالیت‌های
اقتصادی خانواده ترامپ داشتند، اما اکنون که کنترل هر دو مجلس را به دست آورده‌اند،
ابزارهای نظارتی و تحقیقاتی بیشتری در اختیار دارند.
چند محور مشخص مورد توجه آنان قرار گرفته است:
- فعالیت‌های
تجاری و سرمایه‌گذاری پسران ترامپ.
- معاملات مربوط
به ارزهای دیجیتال و شرکت‌های مرتبط با خانواده او.
- سرمایه‌گذاری‌های
جرد کوشنر، داماد ترامپ، در کشورهای خاورمیانه.
- ارتباط میان
تصمیم‌های دولتی و منافع اقتصادی نزدیکان رئیس‌جمهور.
- قراردادها، کمک‌ها
و امتیازهای اقتصادی شرکت‌هایی که با خانواده ترامپ ارتباط دارند.
برای نمونه، خبرگزاری رویترز در ۵ نوامبر گزارش داد که
دموکرات‌ها قصد دارند معاملات تجاری خانواده ترامپ را به‌طور جدی بررسی کنند و
مقام‌های مسئول کمیته‌های نظارتی نیز از احضار و درخواست اسناد سخن گفته‌اند.
آیا این تحقیقات میتواند به محکومیت ترامپ منجر شود؟
این موضوع را باید در دو مرحله دید:
1. تحقیقات کنگره میتواند اسناد، روابط مالی و احتمال تضاد منافع
را آشکار سازد و حتی زمینه تحقیقات قضایی را فراهم کند.
2. اما محکومیت کیفری نیازمند تحقیقات مستقل، شواهد معتبر، اثبات
عناصر جرم و طی مراحل قانونی در دادگاه است.
بنابراین، نباید هر تخلف احتمالی را از پیش جرم اثبات‌شده تلقی
کرد.
با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: اگر اسناد مالی نشان دهد
که مقام‌های دولتی از قدرت سیاسی برای منافع شخصی یا خانوادگی استفاده کرده‌اند،
این مسئله میتواند ضربه‌ای بسیار سنگین به اعتبار ترامپ و حزب جمهوری‌خواه وارد
کند.
به نظر من، احتمال شکل‌گیری تحقیقات گسترده بسیار زیاد است،
اما نتیجه نهایی آن هنوز قابل پیش‌بینی نیست.
۳. پرونده جفری اپستین و احتمال ارتباط ترامپ با این جنایت
این موضوع از همه حساس‌تر است و باید با دقت و تفکیک میان
واقعیت، اتهام و اثبات قضایی به آن پرداخت.
جفری اپستین شبکه‌ای از سوءاستفاده و قاچاق جنسی دختران نوجوان
را اداره می‌کرد. پرونده او فقط یک پرونده جنایی عادی نبود بلکه پرسش‌های جدی
درباره ارتباط افراد ثروتمند، صاحبان قدرت و شخصیت‌های بانفوذ با این شبکه مطرح
کرد.
ترامپ و اپستین در گذشته با یکدیگر آشنایی و معاشرت داشتند.
این موضوع از تصاویر، گزارش‌ها و اسناد منتشرشده قابل بررسی است. اما باید توجه
داشت که آشنایی با اپستین به‌تنهایی اثبات مشارکت در جرایم او نیست.
نکته مهم‌تر اینکه در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶،
اعضای دموکرات کمیته قضایی مجلس نمایندگان گزارشی درباره ادعاهای مطرح‌شده علیه
ترامپ در ارتباط با اپستین منتشر کردند. این گزارش از اظهارات چند زن، مصاحبه‌ها و
اسناد تحقیقاتی سخن می‌گوید و خواهان بررسی مستقل پرونده شده است.
همچنین پس از پیروزی دموکرات‌ها، پرونده اپستین در صدر برنامه‌های
نظارتی آنان قرار گرفته است.
اما در اینجا سه موضوع را نباید با هم اشتباه کنیم:
- ارتباط اجتماعی
ترامپ با اپستین: موضوعی مستند و قابل بررسی است.
- اتهامات مطرح‌شده
علیه ترامپ: موضوعی جدی است که باید با اسناد و شهادت‌های قابل ارزیابی بررسی
شود.
- اثبات مشارکت
کیفری ترامپ در قاچاق و سوءاستفاده جنسی: چنین حکمی را نمی‌توان صرفاً براساس
گزارش سیاسی یا ادعا صادرشده دانست.
پیش‌بینی چه میتواند باشد؟
احتمالاً این پرونده در ماه‌های آینده به یکی از مهم‌ترین
ابزارهای فشار سیاسی بر ترامپ تبدیل خواهد شد.
دموکرات‌ها می‌توانند شاهدان را دعوت کنند، اسناد منتشرنشده را
مطالبه کنند و درباره نحوه برخورد وزارت عدلیه و اف‌بی‌آی با پرونده تحقیق کنند.
اما یک نکته را نیز نباید فراموش کرد: اگر تحقیقات صرفاً به
تبلیغات حزبی تبدیل شود و به جای کشف حقیقت، هدف آن تخریب سیاسی باشد، اعتبار خود
تحقیقات نیز آسیب خواهد دید.
به باورما در پرونده‌ای با این ابعاد، اولویت باید کشف حقیقت،
حمایت از قربانیان و پاسخ‌گو ساختن تمام افراد دخیل باشد، چه آنان از حزب جمهوری‌خواه
باشند و چه از حزب دموکرات.
۴. آیا روابط ترامپ و نتانیاهو به دشمنی تبدیل خواهد شد؟
دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو دو سیاستمداری که منافع
مشترک، همکاری‌های امنیتی و محاسبات سیاسی آنان را به یکدیگر نزدیک کرده است.
من در این مورد میان سه مسئله تفاوت قائل هستم:
1. دوستی شخصی دو رهبر؛
2. منافع سیاسی و انتخاباتی آنان؛
3. روابط راهبردی آمریکا و اسرائیل.
این سه موضوع همیشه یکسان نیستند.
در ماه‌های گذشته نشانه‌هایی از اختلاف میان دو رهبر مشاهده
شده است. برای مثال، اختلاف بر سر ادامه جنگ با ایران، حملات اسرائیل به لبنان و
نحوه برخورد با توافق‌های احتمالی، موجب تنش شده است.
خبرگزاری رویترز در ۵ جون ۲۰۲۶
از اختلافات علنی و حتی تماس پرتنش میان آنان گزارش داد. همچنین گزارش آسوشیتدپرس
در ماه جون نشان می‌داد که ترامپ خواهان پایان سریع‌تر جنگ بود، در حالی که
نتانیاهو اهداف گسترده‌تری را دنبال می‌کرد.
از سوی دیگر، ترامپ در ۳ نوامبر اعلام کرد که
کمک مالی سالانه آمریکا به اسرائیل را پس از پایان سال ۲۰۲۶ متوقف خواهد کرد،
هرچند فروش تسلیحات ادامه خواهد یافت. این اظهارنظر از نظر سیاسی بسیار مهم است،
زیرا نشان می‌دهد حمایت مالی از اسرائیل نیز به موضوع رقابت داخلی آمریکا تبدیل
شده است.
با وجود این، در ۲ نوامبر ترامپ از گفت‌وگوی خوب خود با
نتانیاهو سخن گفته بود و حتی در ۱۸ اکتبر از او در انتخابات اسرائیل حمایت
کرده بود.
بنابراین، من فعلاً تبدیل دوستی آنان به دشمنی کامل را محتمل
نمی‌دانم.
اما احتمال افزایش اختلافات جدی است.
نکته اساسی این است: ترامپ
ممکن است برای حفظ موقعیت سیاسی خود در آمریکا، از برخی سیاست‌های نتانیاهو فاصله
بگیرد. نتانیاهو نیز برای حفظ قدرت در اسرائیل ممکن است سیاست‌هایی را دنبال کند
که با محاسبات ترامپ سازگار نباشد.
به عبارت دیگر، ممکن است دوستی شخصی باقی بماند، ولی همکاری
سیاسی و راهبردی آنان با محدودیت روبه‌رو شود.
۵. آیا ترکیب جدید مجالس آمریکا سیاست خارجی، به‌خصوص در
خاورمیانه را تغییر خواهد داد؟
این پرسش برای کشورهای منطقه، از جمله افغانستان، ایران،
پاکستان و کشورهای عربی اهمیت زیادی دارد.
پاسخ کوتاه این است: بله،
احتمال تغییر وجود دارد اما نباید انتظار داشت که سیاست خارجی آمریکا به‌یک‌باره
دگرگون شود.
چرا؟ زیرا در نظام سیاسی آمریکا، رئیس‌جمهور نقش بسیار مهمی در
سیاست خارجی، فرماندهی نیروهای مسلح و مذاکرات بین‌المللی دارد. کنگره نیز از طریق
بودجه، نظارت، تصویب قوانین و اختیارات مربوط به جنگ و تحریم‌ها میتواند بر این
سیاست‌ها اثر بگذارد.
با توجه به موارد فوق پنج تحول قابل پیش‌بینی است:
الف ـ افزایش فشار برای پایان دادن به جنگ ایران
یکی از عوامل شکست جمهوری‌خواهان، نارضایتی مردم از جنگ با
ایران و افزایش هزینه‌های زندگی بوده است. رویترز نیز در تحلیل انتخابات، جنگ ایران
و افزایش قیمت سوخت و کالاها را از عوامل مهم نارضایتی رأی‌دهندگان دانسته است.
دموکرات‌ها ممکن است برای محدود کردن بودجه جنگ، افزایش نظارت
بر عملیات نظامی و حرکت به سوی توافق دیپلماتیک تلاش کنند.
البته این به معنای پایان فوری جنگ یا رفع تمام اختلافات واشنگتن
و تهران نیست.
ب ـ افزایش فشار بر سیاست‌های نتانیاهو
حمایت از اسرائیل در آمریکا همچنان پشتوانه نیرومندی دارد، اما
دیگر مانند گذشته موضوعی نیست که همه جناح‌های سیاسی درباره آن اتفاق نظر داشته
باشند.
دموکرات‌ها احتمالاً درباره کمک‌های نظامی، وضعیت غزه، حقوق
فلسطینی‌ها و عملکرد دولت اسرائیل موضع انتقادی‌تری خواهند گرفت.
البته نباید انتظار داشت که همه دموکرات‌ها مخالف سیاست‌های
اسرائیل باشند. در خود حزب دموکرات نیز شایداختلاف دیدگاه وجود دارد.
ج ـ احتمال تغییر در سیاست آمریکا نسبت به کشورهای عربی
کشورهای عربستان سعودی، امارات، قطر و دیگر کشورهای منطقه تلاش
خواهند کرد از فضای جدید سیاسی آمریکا برای حفظ منافع خود استفاده کنند.
اگر فشار کنگره بر جنگ و سیاست‌های نظامی افزایش یابد، کشورهای
عربی ممکن است نقش میانجی‌گرانه بیشتری ایفا کنند.
د ـ تغییر در سیاست تحریم‌ها و روابط با ایران
یکی از فرصت‌های احتمالی این وضعیت، بازگشت جدی‌تر به دیپلماسی
است.
اما نباید فراموش کرد که در واشنگتن درباره ایران اختلاف‌نظر
وجود دارد. حتی اگر دموکرات‌ها خواهان کاهش تنش باشند، رسیدن به توافق به رفتار دو
طرف، پرونده هسته‌ای، امنیت منطقه و مسائل دیگر وابسته است.
هـ ـ بازنگری در سیاست‌های نظامی و اقتصادی آمریکا
شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان میتواند بر سیاست‌های مربوط به
بودجه دفاعی، فروش تسلیحات و کمک‌های خارجی نیز اثر بگذارد.
با این حال، تغییر سیاست‌ها نیازمند تصمیم‌های قانونی و اجرایی
است و صرف پیروزی دموکرات‌ها به معنای تغییر فوری همه برنامه‌های دولت نیست.
۶. یک موضوع مهم‌تر: آینده خود حزب جمهوری‌خواه
اجازه بدهید به نکته‌ای برگردم که در آغاز این نگارش مطرح شد.
به نظر میرسد، بزرگ‌ترین مسئله‌ای که اکنون حزب جمهوری‌خواه با
آن مواجه است، فقط شکست در انتخابات نیست بلکه بحران رهبری و آینده سیاسی این حزب
است.
حزب جمهوری‌خواه باید به چند پرسش پاسخ بدهد:
- آیا می‌خواهد
همچنان حزب ترامپ باقی بماند؟
- آیا می‌خواهد به
اصول سنتی محافظه‌کاری و ساختار مستقل حزبی بازگردد؟
- آیا میتواند
نسل جدیدی از رهبران سیاسی را معرفی کند؟
- آیا جمهوری‌خواهان
منتقد ترامپ جرئت خواهند کرد مواضع مستقل خود را آشکار سازند؟
باید بعرض برسانیم که اگر حزب جمهوری‌خواه نتواند میان وفاداری
به ترامپ و حفظ هویت تاریخی خود تعادل برقرار کند، بحران آن ممکن است تا انتخابات
ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ نیز ادامه یابد.
البته یک اشتباه تحلیلی نیز نباید صورت بگیرد: شکست جمهوری‌خواهان
الزاماً به معنای پیروزی پایدار دموکرات‌ها نیست. اگر دموکرات‌ها نتوانند مشکلات
اقتصادی، هزینه زندگی و مطالبات واقعی مردم را حل کنند، ممکن است در انتخابات بعدی
خودشان با شکست مواجه شوند.
۷. جمع‌بندی و پیش‌بینی نهایی من
برای روشن شدن دیدگاهم، ارزیابی خود را در یک جدول خلاصه می‌کنم:
|
موضوع |
ارزیابی من |
|
دو سال آینده ترامپ |
تقابل شدید با کنگره |
|
بررسی دارایی‌های خانواده ترامپ |
احتمال تحقیقات گسترده بسیار زیاد |
|
پرونده اپستین |
احتمال افشاگری‌ها و تحقیقات جدید زیاد |
|
تبدیل اختلاف ترامپ و نتانیاهو به دشمنی |
فعلاً بعید، اما افزایش تنش محتمل |
|
تغییر سیاست آمریکا در خاورمیانه |
تغییرات تدریجی و فشار بیشتر برای مذاکره |
|
آینده حزب جمهوری‌خواه |
بحران هویت و رهبری |
سه سناریوی احتمالی
برای دو سال آینده
سناریوی اول: تقابل سیاسی و فرسایش دولت
ممکن است و شاید هم محتمل‌تر.
تحقیقات کنگره، اختلافات بودجه‌ای، استفاده از حق وتو و تضعیف
جایگاه سیاسی ترامپ ادامه پیدا می‌کند.
سناریوی دوم: توافق‌های محدود و کاهش تنش.
ترامپ برای حفظ میراث سیاسی خود، با دموکرات‌ها در بعضی مسائل
اقتصادی و سیاست خارجی به توافق میرسد.
سناریوی سوم: بحران سیاسی گسترده.
اگر تحقیقات به اسناد بسیار جدی منتهی شود و برخورد کاخ سفید
با کنگره تشدید گردد، احتمال بحران قانون اساسی، تلاش برای استیضاح و بی‌ثباتی
سیاسی افزایش می‌یابد.
یک نکته پایانی درباره
پیش‌بینی ام در سال‌های قبل :
اصل نگرانی ام درباره آینده جمهوری‌خواهان که در آن شکی نمی
بینم، اما فکر می‌کنم اکنون یک مرحله تازه آغاز شده است.
در سیاست، گاهی یک شخصیت سیاسی چنان بر حزب خود مسلط میشود که
حزب تصور می‌کند پیروزی آن شخصیت، پیروزی همیشگی خود حزب است. این تصور خطرناک است.
ترامپ شاید بتواند در انتخابات ۲۰۲۴ پیروزی بزرگی به دست
آورد، اما انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ نشان داد که پیروزی یک فرد لزوماً به
معنای رضایت پایدار جامعه از سیاست‌های او نیست.
به باور ما، بزرگ‌ترین درس این انتخابات برای سیاستمداران جهان
این است:
هیچ قدرت سیاسی نباید خود را فراتر از اراده مردم تصور کند، زیرا
رأی مردم میتواند در مدتی کوتاه موازنه قدرت را تغییر دهد.
و یک نکته دیگر که برای افغانستان نیز اهمیت دارد: ما نباید
تمام محاسبات سیاسی و اقتصادی خود را بر اساس حضور یا رفتن یک رئیس‌جمهور آمریکایی
تنظیم کنیم. سیاست خارجی کشورها باید بر مبنای منافع ملی، شناخت دقیق تحولات
جهانی، دیپلماسی متوازن و روابط پایدار با کشورها استوار باشد.
اصلی که من از سالها به این طرف به اینطرف به آن تاکید کرده ام
یعنی داشتن استراتژی مستقل و پرهیز از وابستگی به یک قدرت، در چنین شرایطی اهمیت
بیشتری پیدا می‌کند.
با اغتنام از فرصت یکبار دیگر هم تاکید می کنم که تنها رمز بقا
و موفقیت یک جامعه، یک حزب و یک کشور داشتن استراتیژی مستقل و با اقتدار است،
همانگونه که علما گفته اند که : استراتیژی رمز بقای یک جامعه است.
